มีกำเนิดมาจากพระพิมพ์ ซึ่งอาจจะสืบขึ้นไปจนถึงถิ่นเดิมแรกคือ อินเดีย
มีกำเนิดมาจากพระพิมพ์ ซึ่งอาจจะสืบขึ้นไปจนถึงถิ่นเดิมแรกคือ อินเดีย แล้วนิยมสร้างกันสืบมาในดินแดนแหลมอินโดจีน รวมทั้งประเทศไทยด้วย ๗๐
มีการขุดพบพระพิมพ์ในพื้นที่เกือบทุกภาคของประเทศไทย โดยฝังอยู่ใต้ดินบ้าง ตามถ้ำต่าง ๆ บ้าง ส่วนมากเป็นรูปแผ่นแบบนูน เป็นรูปพระพุทธเจ้าปางต่าง ๆ ซึ่งพระพิมพ์ที่พบมีทั้งแบบเถรวาท (และมหายาน เป็นพระสมัยศรีวิชัย)พระพิมพ์สมัยทวารวดี (พุทธศตวรรษที่ ๑๑-๑๖)ค้นพบแถบภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาค เหนือ ส่วนพระพิมพ์สมัยศรีวิชัย (พุ
ทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๘) พบในแถบภาคใต้เป็นพื้น ทั้งสมัยทวารวดีและศรีวิชัย ล้วนแต่เป็นพระพิมพ์ประเภทเพื่อสืบอายุพระพุทธศาสนาทั้งนั้น ๗๑
การสร้างพระเครื่องนิยมทำกันในท้องถิ่นภาคกลางมากกว่าภาคอื่น ๆ ทางภาคเหนือนั้นเป็นแหล่งพระเครื่องแหล่งใหญ่รองจากภาคกลาง โดยพระกรุเก่าของลำพูน เป็นพระที่สืบทอดเนื่องมาจากสมัยทวารวดีมีอายุตั้งแต่ ๑,๒๐๐-๘๐๐ ปีโดยประมาณ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือนั้น การสร้างพระเครื่องในสมัยโบราณมีการพบไม่น้อยกว่าภาคอื่น ๆ ภาคใต้ พระเครื่องที่พบเป็นพระโบราณเก่าแก่ถึงสมัยศรีวิชัย สร้างเพื่อสืบพระศาสนา ๗๒
คติความเชื่อในการสร้างพระพิมพ์
Comments Off
สร้างเพื่อให้เป็นบุญกุศลและอุทิศผลบุญกุศลนั้นให้กับผู้ล่วงลับไปแล้ว
๒. สร้างเพื่อให้เป็นบุญกุศลและอุทิศผลบุญกุศลนั้นให้กับผู้ล่วงลับไปแล้ว
๓. สร้างเพื่อแสดงออกถึงคุณธรรมกตัญญูกตเวทีต่อผู้มีพระคุณทั้งหลาย
๔. สร้างเพื่อเป็นอนุสรณ์สำหรับไว้เคารพบูชา
พระพิมพ์ที่นิยมสร้างในสมัยทวารวดี
จากร่องรอยทางโบราณวัตถุพบว่า ชาวทวารวดีนิยมสร้างพระพิมพ์ให้มีลักกษณะเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวซึ่งลักษณะโดยรวมพระพิมพ์สมัยทวารวดีนิยมสร้างเป็นแบบต่าง ๆ ๗๔ คือ
๑. ทำเป็นภาพเล่าเรื่องพุทธประวัติ ตอนกระทำมหาปาฏิหาริย์ที่เมืองสาวัตถี
๒.ทำเป็นภาพพระพุทธรูปประทับนั่งห้อยพระบาทแสดงปางปฐมเทศนา
๓.ทำเป็นภาพพระพุทธรูปปางมารวิชัย ประทับภายใต้สถูปพุทธคยา
Comments Off
ตะวันออก เช่นที่เมืองศรีมโหสถและภาคใต้ เช่นที่เมืองยะรัง ปัตตานี และอำเภอไชยา จังหวัด สุราษฎร์ธานี
ตะวันออก เช่นที่เมืองศรีมโหสถและภาคใต้ เช่นที่เมืองยะรัง ปัตตานี และอำเภอไชยา จังหวัด สุราษฎร์ธานี
พระพิมพ์ภาคกลาง
พระพิมพ์ที่พบในภาคกลางมีหลายบริเวณด้วยกัน จะกล่าวถึงเฉพาะแหล่งที่มีการพบเป็นจำนวนมากและมีการค้นพบแล้ว โดยเฉพาะที่เมืองนครปฐมโบราณ เป็นเมืองเก่าแก่เมืองหนึ่งในบริเวณภาคกลางของประเทศไทย แต่เดิมเข้าใจว่าตั้งอยู่ริมทะเลเพราะได้พบหลักฐานคือสมอเรือเดินทะเลขนาดใหญ่ และมีแม่น้ำหลายสายไหลผ่าน อาจารย์นิติพันธุ์ ศิริทรัพย์ ๗๖ ได้ทำการศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับพระพิมพ์ดินเผาจากเมืองนครปฐม ได้สรุปพระพิมพ์ดินเผาจากเมืองนครปฐมโบราณไว้ ๓ กลุ่ม คือ
Comments Off
พระพิมพ์ปางเสด็จลงจากดาวดึงส์เป็นพระพิมพ์ที่มีอิทธิพลรูปแบบศิลปะอินเดียแบบหลังคุปตะผสมกับรูปแบบพื้นเมือง
กลุ่มที่ ๑ (๒) พระพิมพ์ปางเสด็จลงจากดาวดึงส์เป็นพระพิมพ์ที่มีอิทธิพลรูปแบบศิลปะอินเดียแบบหลังคุปตะผสมกับรูปแบบพื้นเมือง สร้างตามคัมภีร์อรรถกถาชาดกและนิบาตชาดก มีอายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๔ และ ๑๔-๑๕ (เป็นระยะที่มีอิทธิพลพื้นเมืองอย่างชัดเจน) จึงจัดเป็นพระพิมพ์ดินเผาแบบทวารวดียุคที่ ๒ และ ๓
กลุ่มที่ ๒ (๑) พระพิมพ์พระพุทธรูปปะทับนั่งใต้ยอดสถูปแบบพุทธคยา เป็นพระพิมพ์ที่มีรูปแบบศิลปะอินเดียแบบปาละ มีอายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๔-๑๕ (มีจารึกอักษรเทวนาครี พุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๔) จึงจัดเป็นพระพิมพ์ดินเผาแบบทวารวดียุคที่ ๒ ตอนกลางต่อกับยุคที่ ๓ ตอนต้น
กลุ่มที่ ๒(๒) พระพิมพ์พระพุทธรูปประทับนั่งในท่าปรยังกาสนะ แสดงธยานมุทรา มีสถูปประกอบ เป็นพระพิมพ์ที่มีรูปแบบศิลปะอินเดียแบบหลังคุปตะ และปาละยุคแรก มีอายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๔ จึงจัดเป็นพระพิมพ์ดินเผาแบบทวารวดียุคที่ ๒
กลุ่มที่ ๓ พระพิมพ์พระพุทธรูปประทับนั่ง ในท่าปรยังกาสนะ แสดงธยานมุทรา มี
ประภามณฑล เป็นพระพิมพ์ที่มีรูปแบบศิลปะอินเดียแบบคุปตะ หลังคุปตะและปาละ บางแบบมีอิทธิพลศิลปะแบบพื้นเมือง มีอายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๕ ๗๗ จัดเป็นพระพิมพ์ดินเผาแบบ ทวารวดียุคที่ ๒
Comments Off
พระพิมพ์ที่ลพบุรี
พระพิมพ์ที่ลพบุรี
พ.ศ.๒๕๓๐ มีผู้ศึกษาพระพิมพ์ดินเผาที่วัดนครโกษา จังหวัดลพบุรี ทั้ง ๔ พิมพ์ คือ
๑. พระพิมพ์ดินเผาภาพพระพุทธเจ้าประทับนั่งปางสมาธิจำนวน ๔ ชิ้น ศิลปะพื้นเมืองแบบทวารวดีรุ่นหลังที่รับคติพุทธศาสนานิกายเถรวาท และอิทธิพลศิลปะจากอินเดียสมัยคุปตะและหลังคุปตะ เป็นฝีมือของช่างพื้นเมืองละว้า ซึ่งเป็นชนพื้นเมืองดั้งเดิม
๒. พระพิมพ์ดินเผาภาพพระพุทธเจ้าประทับนั่งปางสมาธิบนบัลลังก์จำนวน ๖ ชิ้น ศิลปะทวารวดี อิทธิพลศิลปะหลังคุปตะและผสมกับศิลปะปัลลวะ สังเกตจากองค์พระมีลักษณะอวบอ้วน พระหัตถ์และพระบาทใหญ่ ปางมารวิชัย พระชงฆ์เบื้องซ้ายงอเกือบ ๖๕ องศา ซึ่งเป็นลักษณะที่นิยมกันในสมัยปัลลวะ
๓.พระพิมพ์ดินเผาภาพพระพุทธเจ้าประทับนั่งปางสมาธิ มีประภามณฑลรอบพระเศียร เป็นพระพิมพ์ที่ได้รับอิทธิพลศิลปะหลังคุปตะ ลักษณะของประภามณฑลที่มีลักษณะเป็นแฉกคล้ายเปลวเพลิง เป็นการรับอิทธิพลศิลปะหลังปัลลวะหรือปลายสมัยคุปตะ ภาพบนพระพิมพ์เป็นเหตุการณ์ตอนปฐมเทศนาโปรดปัญจวัคคีย์ทั้งห้า ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน